Izložba spomenika posvećenih Holokaustu u BiH pod nazivom “Bratstvo i jevrejstvo”, autora Mihaila Ilga i Katje Grosamer iz Njemačke, na sedam banera prikazuje obilježja koja su podignuta nakon Drugog svjetskog rata.
Izložba je djelo mladih Njemaca, studenata Instituta za jevrejske studije u Švedskoj, a koji su za diplomski rad istraživali istoriju Jevreja u BiH ponajviše kroz spomenike, rekao je Dario Atijas, potpredsjednik Jevrejske opštine Doboj, otvarajući izložbu.
– Otuda i naziv sme izložbe i istraživanje spomenika koji su tada podignuti u pomen na stradanje Jevreja na ovim prostora. Prvi takav je podignut u Somboru, a izložba govori o tome ko je te spomenike pravio, prije svih Savez jevrejskih opština, uz podršku lokalnih zajednica i tadašnje države, naveo je Atijas.
Pronađeno je oko 30 spomenika na teritoriji BiH i jedna od poruka jeste da zaštita ovih spomenika mora da dođe na dnevni red, ističe, jer su neke od ploča uklanjane, a neke skinute i nadopisane čime se se dijelom relativizovalo stradanje Jevreja.
– Nadamo se da ćemo spomenike praviti i dalje. Prije dvije godine smo napravili ploću sa 89 imena Dobojlija deportovanih u ustaške logore. Mnogo više je ipak jevrejskih grobalja, njih 44, među kojima je i ono u Derventi. Veliki je to posao samo da bi se održavala, naročito u manjim zajedniciama gdje jevrejska zajednica ne postoji. Zato moramo imati podršku lokalnih zajednica, kaže Atlijas.
O Holokaustu se ne uči dovoljno u našem obrazovnom sistemu, kao i uopšte antiseminizmu, zbog čega Jevrejski centr sa sinagogom „Kuća mira“ ima važnu ulogu.
– Pozvamo sve istraživače i istoričare da svoja istraživanja posvete i stradanju Jevreja i za tu namjenu imamo na raspolaganju 5.000 knjiga. U Derventi je bilo oko 300 Jevreja koji su ostavili značajan trag, a kako postoje spiskovi, njihova imena možemo pretočiti u spomenike i spomen ploče, istakao je.
Izložba je finansirana kroz program Instituta za jevrejske studije u Švedskoj, dok su Ambasada Velike Britanije u BiH i Ministarstvo izbjeglih i raseljenih lica FBiH pomogli opremanje Jevrejskog centra u Doboju.
Derventa Cafe
