Vijesti Društvo Mr Željko Asentić: O porijeklu imena Dervente

Mr Željko Asentić: O porijeklu imena Dervente

3

O porijeklu imena Dervente, gradskog naselja u kojem se kvalitet urbanog življenja nesumnjivo poboljšava u zadnjih nekoliko godina, postoji više tumačenja. U narodu postoji tumačenje da je gradsko područje nekad davno bilo pod šumom i da, pošto je bilo puno drveća, naselje je nazvano Drventa, a kasnijom jezičkom derivacijom proistekao je, navodno, današnji naziv. Naziv gradskog naselja, nastalog konurbacijom (spajanjem) nekadašnjih naselja Gornje i Donje Ukrine, pokušava se dovesti u vezu i sa narodnim nazivom za rijeku Ukrinu – Derava. Ali, i to tumačenje ne djeluje ubjedljivo.

Moguće je da ime gradskog naselja Dervente vodi porijeklo od persijske riječi دربند – Darband, što bukvalno znači “zatvorena vrata”, a u prenesenom značenju – tvrđava. Preko Turaka Osmanlija ovaj naziv se mogao širiti u krajeve koji su došli pod otomansku vlast.

Na geografskom prostoru Bosne i Hercegovine i nekadašnje Jugoslavije postoji nekoliko naselja sa identičnim nazivom, ali je naša, posavska Derventa najveća. Gotovo isti naziv ima grad Derbent, najjužniji grad u Rusiji, u pokrajini Dagestan. Dakle, porijeklo naziva oba ova grada dovodi se u vezu sa tvrđavom, s tim da u ruskom gradu ona još postoji.

Prema Ademu Handžiću, današnje ime naselja ustalilo se od perioda između dva austrijsko-turska rata, od Požarevačkog (1718) do Beogradskog mira (1739), kada je ovaj dio Bosanske Posavine bio pod vlašću Habsburške monarhije (Handžić, 1974).

Poznata je istorijska činjenica da su Kelti živjeli na ovim prostorima i da su brojne toponime u jugoistočnoj Evropi (kao i širom svijeta) upravo oni „krstili“. Prema mom mišljenju, ime Dervente najvjerovatnije vodi porijeklo iz drevnog keltskog jezika. U slobodnom prevodu, “Derwent” se na keltskom jeziku može odnositi na „dolinu debelih hrastova“ (Celtic Place Names, web.ukonline.co.uk).

Dolina Ukrine je ranije bila bogata šumama hrasta lužnjaka (Quercus robur). Nakon krčenja, u prvoj polovini 20-og vijeka, ostala su pojedinačna stabla, među kojima je najpoznatiji višestoljetni „Babin hrast“ u Lugu. Na okolnom brežuljkastom terenu, i pored vjekovnog krčenja, intenziviranog zadnjih godina, egzistiraju šume hrasta kitnjaka (Quercus petrea).

Navedene činjenice nam sugerišu da se pretpostavke o porijeklu imena Dervente mogu suziti na logičan zaključak da je pojam Derventa prvobitno označavao – oblast, u kojoj se razvilo naselje, koje je svojim funkcionalnim uticajem dominiralo u mikroregiji. Vremenom je naziv oblasti redukovan na samo naselje.

Željko Asentić

LITERATURA:
Asentić, Ž. (2012). Derventa i okolna seoska naselja. Banja Luka: Geografsko društvo Republike Srpske.
Asentić, Ž. (2016). Derventa – geografska, istorijska i turizmološka proučavanja. Derventa-geographical, historical and tourismological studies (srpsko-englesko izdanje). Derventa: Turistička organizacija opštine Derventa.

3 KOMENTARI

  1. POSTOJI ORIGINALNI DOKUMENT IZ OSMANLIJSKOG DOBA IZ 17 VIJEKA GDJE SE DERVENTA POD TIM NAZIVOM POMINJE KAO OPASNO MJESTO ZA KRETANJE PUTNIKA I ROBE.
    ZBOG TOGA JE NAREDBOM OSMANLISKE VLASTI UREĐENO DA SE PUT OD DUBOČCA DO DERVENTE I OD DERVENTE DO TESLIĆA OSIGURAVA NAORUŽENIM OBEZBEĐENJEM.
    MOST KOJI JE TADA POSTOJAO NA RIJECI UKRINI IZMEĐU DVA NAVEDENA NASELJA SU MORALI OBEZBEĐIVATI TAKOĐE ZA TO ZADUŽENI STANOVNICI KOJI SU U TO IME BILI OSLOBOĐENI ODREĐENIH POREZA OSMANLIJSKOJ DRŽAVI.
    KADA JE PRIJE TOGA POČELO KORIŠĆENJE NAZIVA DERVENTA ZA NAVEDENO NASELJE DOSADA NIKO NIJE PRUŽIO UVJERLJIVA SAZNANJA.
    INTERESANTNO JE DA JE DUBOČAC U TO VRIJEME IMAO DALEKO VEĆI STATUS KAO NASELJE OTPRILIKE KAO DERVENTA I DUBOČAC DANAS ALI SAMO U OBRNUTOM SLUČAJU.

  2. Slazem se sa misljenjem da su Kelti zasluzni za naziv Dervente. To se vidi i po nazivima koji su ostali iza Kelta na nekim drugim podrucjima. U Engleskoj i danas postoji nekoliko rijeka koje nose naziv Derwent. Takodje, vise lokacija nosi naziv Derventio. U pitanju su nekadasnja rimska utvrdjenja, a Rimljani su svoje logore najcesce utvrdjivali pomocu drvne gradje pa su po svemu sudeci u tu svrhu koristili hrast i prihvatili naziv lokalnog keltskog stanovnistva za to drvo.

OSTAVITI ODGOVOR

Please enter your comment!

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije portala Derventa Cafe. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja, provociranja i drugih oblika neprihvatljivog ponašanja.

Portal Derventa Cafe zadržava pravo da obriše komentare bez bilo kakve najave i objašnjenja te da preda podatke o IP adresama nadležnim institucijama u slučaju zahtjeva.

Please enter your name here